Trung Quốc, chiến tranh Ukraina, Trung Đông: Ba thách thức đối ngoại lớn nhất với TT Trump năm 2025

(ảnh : Người biểu tình đeo mặt nạ hình chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình giật dây con rối hình tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc biểu tình trước Khách sạn Trump International ở Washington, Hoa Kỳ, ngày 27/10/2020. Reuter/Carlos Barria. Ông Trump trở lại nắm quyền lần thứ hai trong bối cảnh thế giới khác hẳn cách nay 8 năm. Tổng thống Trump phải đối mặt với những thách thức nào lớn nhất về đối ngoại ? Donald Trump dự kiến sẽ xoay sở ra sao ? *** Theo giới quan sát, cho dù trong nhiệm kỳ cầm quyền đầu tiên (2017 – 2021), Donald Trump, tổng thống thứ 45 của nước Mỹ phải đối mặt với cuộc khủng hoảng y tế Covid-19, khiến hơn 1 triệu người Mỹ thiệt mạng, đảo lộn thế giới về nhiều mặt, nhưng cá nhân Donald Trump và các cộng sự trong tân chính quyền Mỹ chưa phải đối mặt với các khủng hoảng an ninh và quân sự lớn như hiện nay. Trong một bài tổng thuật đầu năm mới 2025, tạp chí Mỹ Foreign Policy điểm mặt « các thách thức lớn nhất với ông Trump về đối ngoại năm 2025 ». Về chiến tranh Ukraina, trong thời gian tranh cử, ông Trump từng cam kết sẽ có cách để chấm dứt xung đột Nga – Ukraina ngay trước lễ nhậm chức tổng thống, ngày 20/01/2025, tức chỉ trong vòng hai tuần tới. Việc Nga đưa lực lượng Bắc Triều Tiên lên tuyến đầu mới đây, và Ukraina vừa được chính quyền mãn nhiệm Biden cho phép sử dụng « các vũ khí tầm xa » do phương Tây cung cấp để tấn công vào sâu lãnh thổ Nga cho thấy kết thúc được cuộc chiến tranh đã kéo dài gần ba năm không dễ. Ông Trump từng đe dọa gia tăng hỗ trợ quân sự cho Kiev hoặc ngược lại dừng hoàn toàn viện trợ, nếu Putin hoặc Zelensky không chấp nhận ngồi vào bàn đàm phán. Tuy nhiên, nỗ lực một mình của Mỹ không đủ. Theo tạp chí Mỹ Foreign Policy, tổng thống đắc cử Mỹ « dường như đang đặt gánh nặng đàm phán hòa bình lên châu Âu ». Trong ba thách thức đối ngoại lớn nhất với Donald Trump, thách thức Trung Quốc dường như là điều nan giải nhất. Foreign Policy chú ý trước hết đến sự tương phản cao độ giữa phát biểu đầy vẻ lạc quan của Donald Trump về Trung Quốc và thực tế « khắc nghiệt hơn nhiều ». Trong cuộc họp báo đầu tiên sau bầu cử, vào tháng 12/2024, Trump khẳng định « Trung - Mỹ có thể cùng nhau giải quyết mọi vấn đề của thế giới này... » Trên thực tế, Foreign Policy nhấn mạnh, bên cạnh « những lời lẽ tán dương » như vậy, trong cùng một cuộc họp báo, tổng thống tân cử một lần nữa đe dọa sẽ tăng mạnh thuế nhập khẩu với hàng Trung Quốc. Cho dù sắc thuế đó « chỉ là » 10% hay 60%, hay quyết định hủy bỏ quan hệ thương mại bình thường lâu năm với Trung Quốc, một cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung lần thứ hai có thể bùng nổ. Lần này, ta cần nhớ là Bắc Kinh đã chuẩn bị sẵn một loạt biện pháp đáp trả dữ dội. Mỹ, Trung vốn đối đầu trên nhiều « trận tuyến », với nguy cơ xung đột quân sự bùng nổ tại eo biển Đài Loan, và Biển Đông, với các đối đầu giữa Philippines đồng minh của Mỹ với Trung Quốc gần như hàng ngày, cũng như việc Trung Quốc là bên cung cấp nhiều phương tiện giúp Nga trong cuộc chiến xâm lược Ukraina, hay cuộc chiến tranh mạng, đe dọa an ninh dữ liệu của nước Mỹ. Trong các thách thức từ Trung Quốc, Foreign Policy dường như dành cho cuộc đối đầu về kinh tế tầm quan trọng đặc biệt. « Chiến tranh kinh tế » với Trung Quốc hay hòa hoãn : Trump có thể tiếp thu di sản Carter ? Liệu Trump có thể sẽ tiếp tục sử dụng vũ khí ưa thích thuế quan hay không ? Hay đây chỉ là những đòn hù dọa nhằm đạt được các thỏa hiệp song phương có lợi hơn ? Foreign Policy nhấn mạnh, để cạnh tranh được với Trung Quốc, đang nhanh chóng bắt kịp với Mỹ về nhiều mặt trong lĩnh vực công nghệ tiên tiến, chính quyền Trump cần đến sự hợp tác của các đồng minh, như chính quyền Biden đã nỗ lực trong những năm qua. Mà không thể có được sự hợp tác, khi Mỹ đối xử với các nước đồng minh như thù địch với các quyết định đơn phương tăng thuế nhập khẩu. Trump sẽ có chính sách nào với Trung Quốc trong nhiệm kỳ tới ? Một số chuyên gia nhắc đến di sản trong chính sách với Trung Quốc của cố tổng thống Jimmy Carter, vừa qua đời (bài « How Jimmy Carter's Legacy Could Impact Trump's China Policy » của Jiachen Shi, đại học Tulane University, bang Lousiana - Mỹ, trên The Diplomat). Donald Trump trong nhiệm kỳ trước, hồi 2019, từng tham khảo ý kiến của vị cựu tổng thống trong bối cảnh khủng hoảng Mỹ - Trung lâm vào bế tắc. Những phát biểu của Trump, ca ngợi cố tổng thống Carter mới đây để ngỏ khả năng tổng thống thứ 47 của nước Mỹ có thể tiếp thu nhiều điều trong đối sách « hòa hoãn về kinh tế » với Bắc Kinh, tập trung nhiều cho đầu tư kinh tế và xã hội hơn là cho quân sự, cải thiện cùng lúc quan hệ với Nga và Trung Quốc, không để Matxcơva và Bắc Kinh siết chặt quan hệ. Sách lược, mà tổng thống Jimmy Carter đã góp phần, và mang lại nhiều kết quả. 🔔 Hãy đăng ký xem kênh Youtube của chúng tôi: https://rfi.my/YTvi 🌍 Theo dõi trực tiếp toàn bộ thời sự trên thế giới: https://www.rfi.fr/vi/